శిఖరానికి ఆఖరి మెట్టు

కాలింగ్ బెల్ మోగడంతో ఈ సమయంలో ఎవరా! అనుకుంటూ తలుపు తెరిచిన నాకు ఎదురుగా కనిపించింది అరవింద.

తనను ఇంట్లోకి ఆహ్వానించి, డైనింగ్ టేబుల్ పై ఉన్న ఆపిల్ జ్యూస్ గ్లాసులోకి ఒంపి అందించాను. నెమ్మదిగా ఆస్వాదిస్తూ అది, టేబుల్ పై ఉన్న కూరగాయలను ఫ్రిజ్లో సర్దుతూ నేను ఆ కబురూ ఈ కబురూ చెప్పుకుంటూ….

అరవింద, నేను చిన్ననాటి స్నేహితులం. రెండు కుటుంబాల నడుమ బంధుత్వం కూడా ఉన్నప్పటికీ, బంధం కంటే స్నేహమే మా మధ్య ఎక్కువగా గుబాళించేది. ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే, శరీరాలు మాత్రమే వేరుగానీ ఆత్మ ఒక్కటే.

డ్రాయింగ్ రూమ్ లో ఓ వారగా వేసి ఉన్న టేబుల్ పై ఒక చీర, రంగులు కనిపించడంతో సరాసరి అక్కడికే వెళ్లి, కుంచెను చేతిలోకి తీసుకుంది.
చీరలపై అందమైన పెయింటింగ్స్ వేయడంలో అది సిద్ధహస్తురాలు. రంగులను కలపడంలో కూడా చాలా నైపుణ్యం ఉంది. రంగులను కలిపేసి చకచకా పెయింటింగ్ చేయడం మొదలెట్టింది. చూస్తూ ఉండగానే చీర అంచులపై లతలు, పువ్వులు పరిచేసింది.

ప్రకృతిలోని అందాన్నంతా చీరపై మెరిపించినా, ఎందుకో మనసు మాత్రం అంత ప్రశాంతంగా ఉన్నట్టు నాకనిపించలేదు.
అదే విషయం కనుక్కుందామని”ఏమైంది అదోలా ఉన్నావు? సమస్య ఇంట్లోనా, ఒంట్లోనా?” అంటూ మెల్లగా మాటల్లోకి దింపాను. ముక్తసరిగా సమాధానాలిస్తూ వెళ్ళిందేతప్ప, అసలు విషయానికి రాలేదు.
రెట్టించి అడిగేసరికి ” ఏమీలేదే! ఎప్పటినుండో నీకు చెప్పాలనుకుంటున్నాను కానీ వీలు కావడం లేదు” అంది.

అంచుల్లో వేసిన రంగులు కాకుండా వేరే రంగులు కొంగుపై వేస్తూ. చీరపై రంగులు మారుతున్నట్టే దాని మొహంలో కూడా రంగులు మారడాన్ని గమనించాను.

మెల్లిగా చెప్పడం మొదలెట్టింది”మా అత్తవారింటి వైపు బంధువుల పెళ్లికి వెళ్లాను. పరిచయస్తు లందరినీ పలకరిస్తూ ముందుకు వెళుతూ ఉన్నాను” అంటూ ఆగిపోయింది. దేనికోసమో తీవ్రంగా బాధపడుతున్నట్టు అర్థమైనా మధ్యలో ఆపడం ఎందుకని మౌనంగా వింటూ ఉన్నాను.

కాస్త తమాయించుకుని మళ్లీ విషయంలోకి వచ్చింది. “చాలాకాలం తరువాత బంధువులు,మిత్రులు పెద్ద సంఖ్యలో ఎదురుపడటంతో పలుకరింపులు, క్షేమమాచారాలతో కళ్యాణమంటపం చాలా సందడిగా ఉంది”. కుంచెనూ, రంగులను పక్కనపెట్టి, చీర పైని పెయింటింగును మొదలంటా సరిచూస్తూ ఉంది. పెయింటింగ్ విషయంలో మనసు సమాధాన పడినట్టుందేమో! సంభాషణకు కొనసాగింపుగా “అందరినీ పలుకరిస్తూ ముందుకు వెళుతూ ఉన్నాను. ఇంతలో ఒక వ్యక్తి స్వచ్ఛంగా నవ్వుతూ పలుకరించబోయాడు. అత్యంత ఉన్నత స్థాయికి చెందిన వ్యక్తి. కానీ పలుకరించాలన్న అతని ప్రయత్నాన్ని నేను గ్రహించలేకపోయాను” అన్నది.

ఒక్కసారిగా ఉలిక్కిపడ్డాను. కాస్త తేరుకుని, “గుంపులో ఉన్నప్పుడు పరధ్యాసగా ఉంటే, ఇటువంటి పరిస్థితులే ఎదురౌతాయి, కాస్త జాగ్రత్తగా ఉంటే బాగుండేది” అన్నాను.

ఔనన్నట్టుగా తలూపి మళ్లీ తనే చెప్పడం మొదలెట్టింది. “అందరి వద్ద సెలవు తీసుకొని ఇంటికి చేరాను. నాలుగు రోజులు గడిచాక గానీ నా బుర్రలో లైట్ వెలుగలేదు. నావల్ల జరిగిన పొరపాటు ఎంత పెద్దదో అప్పుడు తెలిసింది. అప్పటి నుండి ఈ క్షణం వరకూ మనశ్శాంతి లేకుండా గడుపుతున్నానంటూ బాధపడింది.

” ఫోన్లో మాట్లాడి సవరించుకొని ఉంటే బాగుండేదేమో” అన్నాను.

” బంధుత్వం ఉన్నప్పటికీ, ఒకటి రెండుసార్లు చూడటమే తప్ప, అంతగా పరిచయంలేని వ్యక్తికి పరిస్థితిని వివరించడం ఎలా సాధ్యం?” అన్నది.

” ఇంట్లో ఎవరికైనా చెప్పావా? ” అడిగాను.
ఇంట్లో చెప్పడం, ” ఇలా అయితే మానవ సంబంధాలన్నీ దెబ్బ తినడం ఖాయం అంటూ తల వాచే ట్లుగా చివాట్లు తినడం అన్నీ అయిపోయాయ”ని చెప్పింది.

ఇక్కడ అరవింద గురించి చెప్పాల్సిన విషయం కొంత ఉంది. అది చాలా తెలివైన విద్యార్థిని, తిరుగులేని విజేత. పరిస్థితులు ఏవైతేనేం శిఖరాగ్రానికి చేరుకోవాలనే తన కల ఆఖరి మెట్టు వద్ద ఆగిపోయింది. గుండెలో గూడు కట్టుకుని ఉన్న ఆ వేదనకు, ఆవేదనకు పర్యవసానమే ఈ ప్రవర్తన అన్న విషయం తెలిసిన వ్యక్తిని నేను తప్ప బహుశా ఇంకెవరూ ఉండరేమో!

సాయంత్రం కాగానే అరవిందను వాళ్ళింట్లో దింపి, ఇంటికి వచ్చి సోఫాలో చేరగిలబడ్డాను. తను పడుతున్న బాధ తెలిశాక నా ఆలోచనలు పాతికేళ్ల వెనక్కి వెళ్ళాయి.

********

అక్కలందరికీ పెళ్ళిళ్ళై అత్తవారిళ్లకు వెళ్లడంతో ఇంట్లో అమ్మ,నాన్న, నేను ముగ్గురమే మిగిలాం. శరన్నవరాత్రులు సమీపిస్తుండడంతో పూజా ద్రవ్యాల కోసం నాన్నతో కలిసి ఇంటి పక్కనే ఉన్న సూపర్ మార్కెట్ కి వెళ్ళాను.

అవసరమైన సరుకులు ఒక్కొక్కటిగా తీసుకుంటూ ఉన్న క్రమంలో అనుకోకుండా నాన్నా , నేనూ చెరో పక్కకు వెళ్లడం జరిగింది.

సుగంధ ద్రవ్యాలను సరి చూసుకుంటూ అప్రయత్నంగా తలెత్తిన నాకు, చాట నిండా ధాన్యంతో, దాదాపు ఐదు పదుల వయసులోని ఒక స్త్రీ నిలబడి ఉండటం కనిపించింది.

ఆమెను పోల్చుకోవడానికి అంతగా సమయం పట్టని నేను నవ్వుతూ”ఆంటీ బావున్నారా?” అంటూ పలుకరించాను. దానికామె నుండి ఏ విధమైన సమాధానం రాలేదు. ఎందుకో అర్థం కాకపోయినా మరుసటి క్షణంలోనే “అంటీ మీరు నన్ను గుర్తుపట్టడం లేనట్టుంది?” అంటూ తిరిగి ప్రశ్నించాను.

అయినప్పటికీ ఏ విధమైన స్పందన లేదు. పుట్టి పెరిగిందంతా అక్కడే కావడం వల్ల పరిచయాలు కూడా ఎక్కువగానే ఉండేవి. నేను ప్రశ్నించడం, ఆమె సమాధాన మివ్వకపోవడం అందరూ గమనిస్తూనే ఉన్నారు. అందరూ అలా మా ఇద్దర్ని మార్చి,మార్చి చూస్తూ ఉండడంతో కాస్త అసహనానికి లోనవడమే గాకుండా, ఒకింత అవమానం జరిగినట్లుగా కూడా భావించాను.

ఇంతలో నాన్న అక్కడికి రావడం, ఆమెను చూడగానే ” ఏమ్మా బావున్నావా తల్లీ! మీవారు, పిల్లలు అంతా క్షేమమేనా?” అని అడగడంతో, నాన్న వయసుకే గౌరవం ఇచ్చిందో లేక ఆ పలకరింపులోని ఆప్యాయతకే కట్టుబడిందో తెలియదుగానీ, ఇక తప్పదన్నట్టుగా ” అందరం బావున్నాం అన్నయ్యా” అంటూ అక్కడ ఒక్క క్షణం కూడా నిలబడకుండా గబగబా లోపలికి వెళ్ళిపోయింది.

*********

దేవీ నవరాత్రులు రెండు, మూడు రోజుల్లోకి వచ్చేస్తుండడంతో, పనులన్నీ చకచకా చేసుకుంటూనే ఉన్నానుగానీ, మనసు అవమాన భారంతో బరువెక్కుతూ ఉండేది.

ఆమెపై ఏ విధమైన కోపం లేకపోయినా, ఆవేశం రాకపోయినా, ఏదో బాధ మాత్రం మనసును తొలుస్తూ ఉండేది. పలుకరించకపోయి ఉంటే బాగుండేది అనుకుంటూ ఉండేదాన్ని.

పిల్లల మనసును అంచనా వేయగలిగే శక్తి ఈ ప్రపంచంలో బహుశా ఒక్క కన్నతల్లికి మాత్రమే ఇచ్చాడనుకుంటా ఆ సృష్టికర్త. అన్యమనస్కంగా ఉండటానికి కారణమేమిటని ప్రశ్నించిన అమ్మకు “మొన్న నాన్నతో వెళ్ళినప్పుడు షాపులో శశికళ ఆంటీ కనిపించారమ్మా!” అంటూ జరిగిన విషయమంతా పూసగుచ్చినట్టు చెప్పేశాను.

దానికి సమాధానంగా అమ్మ “అయ్యో! నీ మనసు అంతగా బాధపడిందా తల్లీ, అందులో ఆమె తప్పేమీ లేదు. అసలు విషయం తెలిస్తే నువ్వింతగా బాధపడే దానివి కాదు” అంటూ ఆమె గురించిన కథ చెప్పడం మొదలు పెట్టింది.

“ఆమె అత్యంత సంపన్నుల ఇంటి కూతురు. తండ్రి గొప్ప రాజకీయవేత్త.చుట్టూ ఇరవై ఊళ్ళ వరకు మంచి పలుకుబడి ఉండేది” అని చెబుతూ ఉండగానే “ఐతే ఏంటమ్మా? దానికి ఈ విషయానికి ఏమిటి సంబంధం? అంటూ మధ్యలో కలగజేసుకుని ప్రశ్నించాను. పసుపుపచ్చ చేమంతులను మాల అల్లుతూ..

” నన్ను పూర్తిగా చెప్పనివ్వు. మధ్యలో ఆపితే విషయం ఎలా తెలుస్తుంది నీకు? అంటూ మళ్ళీ మొదలెట్టింది. “ఆమె చాలా అందంగా ఉండడమే కాకుండా చదువులో, పని పాటల్లో కూడా చురుకుగా ఉండేది. మంచి కుటుంబాల నుండి ఆమెను తమ ఇంటి కోడలిగా చేసుకుంటామని తండ్రికి ప్రతిపాదనలు అందుతూ ఉండేవి “.

” ఆమె దేనికీ అభ్యంతరం చెప్పకపోయినా, తండ్రి మాత్రం రాజీ పడేవాడు కాదు. చాలా సమయం తీసుకుని, ఏరికోరి చివరికి చాలా మంచి ఇంటికి ఆమెను కోడలిగా పంపించాడు”.

“ఏంటమ్మా ఇంత పెద్ద కథ చెబుతున్నావు? మూడు ముక్కల్లో చెప్తే సరిపోతుంది కదా” అన్నాను. అసలే మనసు బరువెక్కి ఉన్న నాకు అంత పెద్ద కథ వినడం చాలా అసహనంగా అనిపించింది.
అమ్మ నవ్వుతూ “మూడు ముక్కల్లో చెబితే అది జీవితమెలా ఔతుంది? కాస్త ఓపికగా విను” అంది.

“ఆమె చాలా అణకువతో మెలిగి అందరికీ ప్రేమను పంచి, వారి నుండి కూడా తిరిగి పొందగలిగింది. భర్త కూడా చాలా సామ్యుడు, తెలివైనవాడే కానీ వ్యసనాలకు బానిసవడమే ఆమె జీవితాన్ని తలకిందులు చేసింది”

“ఈలోపు నలుగురు ఆడపిల్లలకు తల్లి కావడం, అతని వ్యసనాలకు ఆస్తి హారతి
కర్పూరమవడం మాత్రమే గాకుండా, కాలేయం పూర్తిగా దెబ్బతిని మంచాన పడ్డాడు. ఇల్లు గడవడం కోసం షాపులో సరకులు శుభ్రపరచడాన్ని ఆదాయ మార్గంగా మలుచుకోవలసి వచ్చింది”

నాకు విషయం కొద్దికొద్దిగా అర్థమవడం మొదలైంది. అమ్మ మళ్లీ చెప్పడం మొదలెట్టింది.”నీ పలుకరింపుకు సమాధానం ఇవ్వకపోవడానికి అదే కారణం” అంది. ఈసారి తెల్ల మొహం వేయడం నా వంతయింది.

“అదేంటమ్మా! దానికీ దీనికీ ఏమిటి సంబంధం?” అన్నాను.

” సంబంధం ఎందుకు లేదు? పూలమ్మిన చోటే కట్టెల మ్మాల్సిన పరిస్థితి వస్తే, ఎవరైనా అలాగే ప్రవర్తిస్తారు”.

” నువ్వు ఒక్కదానివే కనిపించి ఉంటే, ఆమె నీతో తప్పకుండా మాట్లాడేది. పక్కన మీ నాన్న ఉండేసరికి ఆమె గుండె కలుక్కుమంది” అన్నది.

” నాన్నేం చేశారమ్మా, అంత ఆప్యాయంగా పలకరించారు కదా” అన్నాను పూలదండను
కృష్ణుడి మెడలో వేస్తూ…

నిజమే ” మీ నాన్న ప్రేమగానే పలుకరించారు, కానీ అతనొక ఉన్నతోద్యోగి కావడం వల్ల, అతనికి ఆ స్థితిలో ఎదురు పడటం ఆమె వల్లకాలేదు”.

“ఎవరి జీవితం వారిదే కదమ్మా, ఆంటీ కెదురైనవి కఠినమైన పరిస్థితులే కావచ్చు, కానీ అంత న్యూనత పడాల్సిన అవసరం ఏముంది?” అన్నాను.

“పుట్టిందీ,మెట్టిందీ రాచ కుటుంబాలే ఐనప్పటికీ సీతమ్మ, ద్రౌపది అడవులు పట్టుకుని వెళ్లలేదా?”, “వాళ్లకే తప్పనప్పుడు మామూలు మనుషులం మనదే ముందమ్మా!” అన్నాను ఎదురుగా ఉన్న గీతోపదేశం వాల్పోస్టర్ని చూస్తూ.

“వాళ్లు అవతార పురుషులు, అయోనిజలు. వాళ్లకు ఎటువంటి పరిస్థితులనైనా ఎదుర్కొనగలిగే ధైర్యం, స్థైర్యం ఉంటాయి, మనం మామూలు మనుషులం. మనకంత శక్తి ఎక్కడి నుండి వస్తుంది?” అంది. అమ్మ విశ్లేషించే తీరుకు ఒకింత ఆశ్చర్యపోయాను.

********

రెండు నెలల తర్వాత అరవింద తో కలిసి మహాలక్ష్మి ఆలయానికి వెళ్లాను. ఇద్దరం మాట్లాడుకుంటూ ప్రాంగణంలోకి అడుగుపెడుతూ ఉండగానే, దర్శనం పూర్తి చేసుకుని బయటకు వస్తున్న ఒక స్త్రీ కనిపించింది. నన్ను చూడగానే నవ్వుతూ”ఏమ్మా! బాగున్నావా? ఈ అమ్మాయి నీ స్నేహితురాలా? ఇద్దరూ కలిసి వచ్చినట్టున్నారు?”అంటూ కలివిడిగా మాట్లాడటం
మొదలెట్టింది. పరికించి చూస్తే తను శశికళ ఆంటీ. “బాగున్నానాంటీ, దర్శనం అయిపోయినట్టుంది” అంటూ నేను కూడా ఆప్యాయంగానే బదులిచ్చాను.

తలారా స్నానం చేసి, నూలు చీర కట్టుకొని ఉంది. మెడలో పసుపు తాడు, నల్లపూసలు తప్ప మరే ఆభరణాలూ లేవు. నుదుట రూపాయి కాసంత కుంకుమబొట్టు, తలలో పువ్వులు, పసుపు రాసిన పాదాలతో గుళ్లోకి వెళ్ళకముందే అమ్మవారు దర్శనమిచ్చిందా అన్నంత అందంగా ఉంది.

“సరేమ్మా, తొందరగా వెళ్ళండి. కాసేపయితే భక్తుల రద్దీ ఎక్కువగా ఉంటుంది” అంటూ పురమాయించింది.

“మంచిదాంటీ, ఒకసారి మా ఇంటికి రండి”అన్నాను. పక్కనే తోపుడు బండిపై ఉన్న కొబ్బరికాయ, అరటి పండ్లు కొంటూ….

” తప్పకుండా వస్తానమ్మా, ఈ శ్రావణమాసం పూజల హడావిడి ఉంటుంది కదా, అది అయిపోగానే వస్తాను. నాకూ ఎప్పటినుండో అమ్మను కలవాలనే ఉంది. అడిగానని చెప్పమ్మా” అంటూ వెళ్ళింది.

” మీ నాన్న పక్కన లేకుండా ఉండి ఉంటే, ఆమె నీతో తప్పనిసరిగా మాట్లాడి ఉండేది” అన్న అమ్మ మాటలు గుర్తొచ్చాయి.

**********

” బ్రతుకు పూలబాట కాదు అది పరవశించి పాడుకునే పాట కాదు” దూరంగా ఎక్కడినుండో గాల్లో తేలివస్తూ పాట చెవులను సోకింది. నిజమే, ఆరోజు ఆంటీ ప్రవర్తన కైనా, ఈరోజు అరవింద ప్రవర్తనకైనా కారణం ఒకటే. ఒకరిది ఆకాశం నుండి అధః పాతాళానికి జారిపడిన అనుభవమైతే, మరొకరిది ఒక్కొక్క మెట్టే ఎక్కుతూ అందలానికి చేరువలో చతి కిలబడ్డ అనుభవం. ఆరోజు బాధపడింది నేనైతే, ఈరోజు అరవింద వాళ్ల బంధువు.
శశికళ ఆంటీ పరిస్థితిని అమ్మ నాకు వివరించి నట్టుగానే,
అరవింద మానసిక స్థితిని మరెవరైనా అతనికి తెలియజేస్తే బాగుండేది. అనవసరంగా ఒకరి మనసు గాయపరచాననే అపరాధ భావన తొలగిపోయి దాని మనసు తేలికయ్యేది.

” The greatest sin is to think yourself as weak “

వివేకానందుల వారి సూక్తి గుండెల నిండా ఊపిరి నింపుతూ, వెయ్యేనుగుల బలాన్ని అందిస్తున్న భావన కలిగింది. ‘మైత్రీదినోత్సవ’ కానుకగా ఈ పుస్తకాన్ని రేపు అరవిందకు అందజేయాలనుకుంటూ మెల్లిగా నిద్రలోకి జారుకున్నాను.