మనం చేసే దైనందిన సంభాషణల్లో తరచుగా మనకు తెలియకుండానే ఎన్నో జాతీయాలను అలవోకగా వాడేస్తుంటాం.వాటి అర్థాల్ని,సొగసును తెలుసుకుని అర్థవంతంగా,సందర్భానుసారంగా వాడితే బాగుంటుంది కదూ?

నలభై

ఆయనకు నిండుసభలో నలభై అయిందంటే అవమానం జరిగిందని అర్థం.మనకున్న అరవై సంవత్సరాల పేర్లలో నలభైయ్యోది పరాభవ. ఇలా సంఖ్యావాచకాలతో చాలా జాతీయాలు పుట్టాయి.ఉదాహరణకు..

ఆయన వ్యాపారానికేం ఢోకా లేదు.మూడు పూవులు,ఆరు కాయలుగా విస్తరిస్తోంది అంతటా

ఒక గురువు తన విద్యార్థిని ఒరే 2526 అంటూ సంబోధిస్తుంటాడు.అంటే అదేదో క్రమసంఖ్య అనుకుంటారు తోటి విద్యార్థులు.అసలు సంగతేమిటంటే…25 ఖర నామ సంవత్సరం అయితే,26 నందన నామ సంవత్సరం. అర్థమైంది కదా..అదీ సంగతి!ఇతరులకు అర్థం కాకుండా తిట్టే సౌలభ్యం కూడా మన తెలుగు జాతీయాల సొగసులో దాగుంది!

అచ్చుబోసిన ఆంబోతు

ఆంబోతు(ఎద్దు) శివుడి వాహనం నందితో సమానం అని ప్రజల్లో నమ్మకం.పెద్దలు చనిపోయినప్పుడు వారి పేరిట ఒక ఆంబోతును వదిలిపెడ్తే కీర్తిశేషులకు పుణ్యం వస్తుందన్న నమ్మకం కూడా ఒకటుంది.దాన్ని అరకకు కట్టకుండా,గ్రామం మొత్తం దాని తిండీతిప్పలూ భక్తిశ్రద్ధలతో చూస్తుంది.అది చేలో పడి మేసినా,తోలాల్సిందేగానీ బందెలదొడ్డిలో పెట్టేందుకు వీల్లేదు.ఒక్కోసారి కరువు వచ్చినా,పశువులకు రోగాలు వచ్చినా గ్రామంలోని ప్రజలంతా కలిసి కట్టుగా ఒక ఆంబోతును వదిలిపెట్టే ఆచారం కూడా వుంది కొన్నిచోట్ల. ఇది ఆంబోతు అని తెలియడానికి గుర్తుగా దాని వీపు మీదనో,తొడ మీదనో అచ్చు(ముద్ర) వేస్తారు.అప్పుడది అచ్చోసిన ఆంబోతు అవుతుంది. ఒక్కోసారి పొరుగూరి చేల మీదకు అది దండయాత్రకు వెళ్లినా,దానికి నిర్బంధం శిక్ష ఉండవు.

ఒరేయ్! ఏంట్రా అచ్చోసిన ఆంబోతులా ఊరి మీద పడి ఆ తిరుగుళ్లు?

వాళ్ళ నాన్న ఊరెళ్లాక,వీడు పొరుగిళ్ళకెళ్లి, అచ్చోసిన ఆంబోతులా ఆడపిల్లల వెంటబడి,వేధిస్తున్నాడు ఒదినా

ఇలాంటి సంభాషణలు మనం వింటూనే వుంటాంగా!

అతలాకుతలం

ఈ మాటకు అతలకుతలమనే రూపాంతరముంది. అంటే తలకిందులు అవటం,విసిగి వేసారటం, అలసట చెందటం అనే అర్థాలున్నాయి.కుతలం అంటే భూమి.భూమి కింద అతల, వితల,సుతల, తలాతల,రసాతల,మహాతల, పాతాళ అనే ఏడు లోకాలున్నాయని మనం వినివున్నాం.కొందరు సుతలానికి బదులు కుతలమని వాడుతుంటారు.అడుగున ఉన్న అతలం పైనున్న కుతలమయినా, కొందరి భావన ప్రకారం దానికి రెండు మెట్ల క్రింద ఉన్న కుతలమైనా..దెబ్బతిన్నట్లే,
పతనమైనట్లే.అధోలోకాలున్నాయన్న విశ్వాసంతో ఈ జాతీయం పుట్టింది.

పాపం ఒకటి మీద ఒకటి వచ్చిపడే సమస్యలతో ఆమె అతలాకుతలం అవుతోంది

వ్యాపారంలో వచ్చే నష్టాలతో ఆ మనిషి అతలాకుతలమవుతున్నాడు

గంటలు,గంటలు ఆ కంప్యూటర్ తో కుస్తీ పడుతూ,ఈ సాఫ్ట్వేర్ ఇంజనీర్లు సరైన నిద్ర,తిండి లేక అతలాకుతలమైపోతున్నారు.