యూరోప్ ట్రిప్ – 13 

తేది: 20-8-2024. కిందటి వారం తరువాయి భాగం… 

మేడమ్ తుస్సాడ్ వాక్స్ మ్యూజియమ్ నుండి లండన్ ఐ వేపు మా బస్సును తీసుకెళ్లుతున్నామని వైదేహి చెప్పింది. మేము అక్కడికి చేరే సరికే చాలా పెద్ద క్యూ ఉంది. వైదేహి వెళ్ళి టికెట్స్ తెచ్చి అందరికి ఇచ్చింది. మేమంతా ఆ క్యూలో నిలుచున్నాము. ఆ వీల్ నెమ్మదిగా తిరుగుతూనే ఉంది. ఎలా ఎక్కుతామా అని కొద్దిగా భయపడ్డాను. మూవ్ అవుతూన్న గబగబా కాప్సూల్ లోకి వెళ్ళిపోయాము.  మాలో ఇరవై మంది దాకా ఒకే దాంట్లో ఎక్కాము. మధ్యలో ఒక బెంచీలాగా కూచోవటానికి ఉందికాని అందరూ కాప్సూల్ గోడలకున్న గ్లాస్ వైపువెళ్ళి బయటి అందాల్ని తమ ఫోను కెమెరాలతోనే ఇంకొంతమంది వాళ్ళు తెచ్చుకున్న కెమెరాలతోనూ కాప్చర్ చేస్తున్నారు. మనం నిలుచోవటానికి వీలుగా ఆ కాప్సుల్ గాజు గోడలకు స్టీల్ రాడ్స్ ఉన్నాయి. ఒక్కో కాప్సూల్ లోకి జనాలు ఎక్కటం, అది కాస్త పైకి వెళ్ళగానే మరో ఖాళీ కాప్సుల్ ప్లాట్ఫామ్ వేపు రాగానే మిగిలిన క్యూలో వాళ్ళు ఎక్కడం జరుగుతుంది. అలా క్రమంగా ఒక్కో కాప్సూల్ పైకి జరుగుతూ వెళుతుంది. అలాగే తిరిగి కిందికి వచ్చేస్తాము. అంతే కాని విడిగా ఆ చక్రం తిరగదు. చాలా నెమ్మదిగా కదులటం వల్ల మనకు భయం కూడా అనిపించదు. ఆ 32 కాప్సుల్స్ జనాలతో నిండి తిరిగి భూమికి చేరగానే వరుసగా దిగిపోతాము. అంతా కలిపి 30 నిముషాల్లో ముగుస్తుంది. చాలా గొప్ప గా అనిపించింది. నిజంగా ఒక మధురమైన అనుభూతిని ఇచ్చింది ఈ లండన్ ఐ మిలీనియమ్ వీల్ అనుభవం. 

 ఈ లండన్ ఐ, లేదా మిలీనియం వీల్, లండన్‌లోని థేమ్స్ నది దక్షిణ ఒడ్డున ఉన్న కాంటిలివర్డ్ అబ్జర్వేషన్ వీల్. ఇది యూరప్‌లో అత్యంత ఎత్తైన కాంటిలివర్డ్ అబ్జర్వేషన్ వీల్, యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్‌లో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన చెల్లింపు పర్యాటక ఆకర్షణ, ఏటా మూడు మిలియన్లకు పైగా సందర్శకులు వస్తారుట. ఇది ప్రసిద్ధ సంస్కృతిలో అనేకసార్లు ప్రదర్శించబడింది. మన హైదరాబాద్ అనగానే చార్మినార్ ను, ఇండియా అనగానే తాజ్మహల్ ను గుర్తింపుగా చూపబడినట్లుగా బిగ్ బెన్, టవర్ బ్రిడ్జ్, లండన్ ఐ ను  లండన్ ల్యాండ్ మార్క్ గా ప్రసిద్ధి చెందాయి. 

 ఈ నిర్మాణం 135 మీటర్లు (443 అడుగులు) పొడవు, దాని చక్రం 120 మీటర్లు (394 అడుగులు) వ్యాసం కలిగి ఉంటుంది. 2000లో ఇది ప్రజలకు తెరిచినప్పుడు ఇది ప్రపంచంలోనే ఎత్తైన ఫెర్రిస్ వీల్. దీని ఎత్తు 2006లో 160 మీటర్లు (525 అడుగులు) స్టార్ ఆఫ్ నాన్‌చాంగ్, 2008లో 165 మీటర్లు (541 అడుగులు) సింగపూర్ ఫ్లైయర్, 2014లో 167 మీటర్లు (548 అడుగులు) హై రోలర్ (లాస్ వెగాస్) మరియు 2021లో 250 మీటర్లు (820 అడుగులు) ఐన్ దుబాయ్ ద్వారా అధిగమించబడింది. ఒక వైపున మాత్రమే A-ఫ్రేమ్ మద్దతు ఉంది, ఈ ఎత్తైన ఉదాహరణల మాదిరిగా కాకుండా, దాని ఆపరేటర్లు ఐని “ప్రపంచంలోనే ఎత్తైన కాంటిలివర్డ్ అబ్జర్వేషన్ వీల్”గా అభివర్ణించారు. 2013 ప్రారంభంలో ది షార్డ్ యొక్క 72వ అంతస్తులో 245-మీటర్ల-ఎత్తు (804 అడుగులు) అబ్జర్వేషన్ డెక్ ద్వారా భర్తీ చేయబడే వరకు ది ఐ లండన్‌లో ఎత్తైన ప్రజా వీక్షణ కేంద్రాన్ని అందించింది. లండన్ ఐ, లండన్ బరో ఆఫ్ లాంబెత్‌లో, కౌంటీ హాల్ పక్కన ఉన్న వెస్ట్‌మిన్‌స్టర్ బ్రిడ్జి మరియు హంగర్‌ఫోర్డ్ బ్రిడ్జి మధ్య థేమ్స్ నది దక్షిణ ఒడ్డున జూబ్లీ గార్డెన్స్ (గతంలో డిస్కవరీ డోమ్ ఉన్న ప్రదేశం) యొక్క పశ్చిమ చివరను ఆనుకొని ఉంది. సమీపంలోని ట్యూబ్ స్టేషన్ వాటర్లూ. 

 ఇక దాని పుట్టుపూర్వోత్తరాలు గురించి తెలుసుకుందాం. లండన్ ఐని మార్క్స్ బార్‌ఫీల్డ్ ఆర్కిటెక్ట్స్‌కు చెందిన జూలియా బార్‌ఫీల్డ్, డేవిడ్ మార్క్స్‌ల భార్యాభర్తల బృందం రూపొందించింది. థేమ్స్ దక్షిణ ఒడ్డున గోడను మార్చడానికి టుస్సాడ్స్ గ్రూప్‌కు ప్రణాళిక, జాబితా చేయబడిన భవన సమ్మతిని పొందడంలో నథానియల్ లిచ్‌ఫీల్డ్, వారి భాగస్వాములు సహాయం చేశారట. కంటి అంచు టెన్షన్డ్ స్టీల్ కేబుల్స్ ఉండి, భారీ స్పోక్డ్ సైకిల్ చక్రం లాగా ఉంటుంది. ఫ్లోరోసెంట్ ట్యూబ్‌లపై జెల్‌లను మాన్యువల్‌గా మార్చే బదులు లైట్ల డిజిటల్ నియంత్రణను అనుమతించడానికి డిసెంబర్ 2006లో కలర్ కైనటిక్స్ నుండి LED లైటింగ్‌తో లైటింగ్‌ను తిరిగి చేశారు. 

 ఈ చక్రం థేమ్స్ నదిపై బార్జ్‌లపై తేలుతూ, నదిలో కుప్పలుగా ఉన్న ప్లాట్‌ఫామ్‌లపై సమీకరించబడిన విభాగాలలో నిర్మించబడింది. చక్రం పూర్తయిన తర్వాత దానిని ఎనర్‌పాక్ తయారు చేసిన స్ట్రాండ్ జాక్ వ్యవస్థ ద్వారా నిటారుగా ఉన్న స్థానానికి ఎత్తారు. దీనిని మొదట గంటకు 2 డిగ్రీల వేగంతో 65 డిగ్రీలకు చేరుకునే వరకు పెంచారు, తరువాత ఇంజనీర్లు రెండవ దశ లిఫ్ట్ కోసం సిద్ధమవుతున్నప్పుడు ఈ ప్రాజెక్ట్ కోసం యూరోపియన్, ప్రధాన భాగాలు ఆరు దేశాల నుండి వచ్చాయి. ఉక్కును UK నుండి సరఫరా చేశారు. నెదర్లాండ్స్‌లో డచ్ కంపెనీ హోలాండియా తయారు చేసింది, కేబుల్స్ ఇటలీ నుండి వచ్చాయి, బేరింగ్‌లు జర్మనీ నుండి వచ్చాయి (FAG/షాఫ్లర్ గ్రూప్), స్పిండిల్ హబ్‌ను చెక్ రిపబ్లిక్‌లో వేయబడ్డాయి, క్యాప్సూల్స్‌ను ఫ్రాన్స్‌లోని పోమా తయారు చేశారు (వీటికి గాజు ఇటలీ నుండి వచ్చింది), ఎలక్ట్రికల్ భాగాలు UK నుండి వచ్చాయి. 

 ఈ వీల్ ప్రారంభం ప్రధాన మంత్రి టోనీ బ్లెయిర్ 31 డిసెంబర్ 1999న అధికారికంగా ప్రారంభించారు, కానీ క్యాప్సూల్ క్లచ్ సమస్య కారణంగా 9 మార్చి 2000 వరకు ప్రజలకు అందుబాటులోకి రాలేదు. లండన్ ఐ ను మొదట తాత్కాలిక ఆకర్షణగా, ఐదు సంవత్సరాల లీజు తో నడపాలనుకున్నారు. డిసెంబర్ 2001లో, ఆపరేటర్లు లండన్ ఐకి శాశ్వత హోదా ఇవ్వాలని లాంబెత్ కౌన్సిల్‌కు దరఖాస్తును సమర్పించారు. ఈ దరఖాస్తు జూలై 2002లో మంజూరు చేయబడింది. జూన్ 5, 2008న, లండన్ ఐ ప్రారంభమైనప్పటి నుండి 30 మిలియన్ల మంది ప్రయాణించారని ప్రకటించారు. 

 ఈ వీల్ కున్న 32 కాప్సుల్స్ బ్రిటన్  లోని 32 స్టేట్స్ కి గుర్తుగా అరేంజ్ చేసారు. 32 ఓవాయిడల్ కాప్సుల్ ప్రతి ఒక్కటి 10 టన్నుల బరువు ఉండి, 25 మందిని తీసుకెళ్లగలదు. వీల్ 32 సీల్డ్ ఎయిర్ కండిషన్డ్ ఓవాయిడల్ కాప్సుల్స్ పోమా ద్వారా రూపొందించబడ్డాయి. చక్రం యొక్క బాహ్య చుట్టుకొలతకు జోడించబడి, విద్యుత్ మోటార్లు తిప్పబడ్డాయి. మూఢనమ్మకాల కారణాల వల్ల సంఖ్య 13ని మినహాయించి, క్యాప్సూల్స్‌కు 1 నుండి 33 వరకు సంఖ్యలు ఇవ్వబడ్డాయి. 10-టన్నుల (11-షార్ట్-టన్) ఆ కాప్సుల్స్ 25 మంది వరకు ప్రయాణించే వీలవుతుంది. క్యాప్సూల్ లోపల మధ్యలో పొడవుగా సీటింగ్ ఉంటుంది. కాని కొద్ది మందికే కూచునే అవకాశం ఉంటుంది. అందరూ నిలుచుని లండన్ పట్టణ సౌందర్యాన్ని ఆస్వాదించే ఉద్విగ్నంలో కూచోవటానికి ఎవరూ ఇష్టపడరు. దాంట్లో స్వేచ్ఛగా నడవటానికి వీలవుతుంది. చక్రం సెకనుకు 26 సెం.మీ (10 అంగుళాలు) (సుమారు 0.9 కిమీ/గం లేదా 0.6 mph) వేగంతో తిరుగుతుంది, ఒకసారి ఆ వీల్ తిరగటానికి  దాదాపు 30 నిమిషాలు పడుతుంది. ఇది గంటకు 1,600 మందిని ఆ మిలీనియమ్ లో ప్రయాణించే సామర్థ్యాన్ని కలిగిఉంది. ఇది సాధారణంగా ప్రయాణీకులను ఎక్కించుకోవడానికి ఆగదు. భ్రమణం రేటు నెమ్మదిగా ఉండటం వలన ప్రయాణీకులు నేల స్థాయిలో కదిలే క్యాప్సూల్స్‌పై నడవడానికి, దిగడానికి వీలు కలుగుతుంది. వికలాంగులు లేదా వృద్ధ ప్రయాణీకులు సురక్షితంగా ఎక్కి దిగడానికి సమయం కేటాయించడానికి దీనిని ఆపివేస్తారు. 

 2009లో, £12.5 మిలియన్ల క్యాప్సూల్ అప్‌గ్రేడ్ యొక్క మొదటి దశ ప్రారంభమైంది. ప్రతి క్యాప్సూల్‌ను తీసివేసి నదిలో ఎసెక్స్‌లోని టిల్బరీ డాక్స్‌కు చేర్చారు. 2 జూన్ 2013న, క్వీన్ ఎలిజబెత్ II పట్టాభిషేకం యొక్క 60వ వార్షికోత్సవాన్ని పురస్కరించుకుని ఒక ప్యాసింజర్ క్యాప్సూల్‌కు కొరొనేషన్ క్యాప్సూల్ అని పేరు పెట్టారు. మార్చి 2020లో, లండన్ ఐ దాని 20వ పుట్టినరోజును దాని అనేక పాడ్‌లను లండన్ చుట్టూ ఉన్న అనుభవాలుగా మార్చడం ద్వారా జరుపుకుంది. సంధ్యవేళ లండన్ ఐ ని చూడటానికి ఎంతో అద్భుతంగా కనబడుతుంది. థేమ్స్ దక్షిణ ఒడ్డున ఉన్న ఐ, జూబ్లీ గార్డెన్స్ (ఎడమ) మరియు కౌంటీ హాల్ (కుడి)  కనబడుతాయి. సిటీలోని అన్ని భవనాలు చిన్నచిన్న గా, థేమ్స్ వంపుసొంపులతో వంకరటింకర మార్గాలతో పోతున్న తీరు కనువిందు చేస్తుంది.  

 మార్క్స్ బార్‌ఫీల్డ్ (ప్రధాన వాస్తుశిల్పులు), ది టుస్సాడ్స్ గ్రూప్ మరియు బ్రిటిష్ ఎయిర్‌వేస్ లండన్ ఐ అసలు యజమానులు. టుస్సాడ్స్ 2005లో బ్రిటిష్ ఎయిర్‌వేస్ వాటాను కొనుగోలు చేసిందట. తరువాత 2006లో మార్క్స్ బార్‌ఫీల్డ్ వాటాను కొనుగోలు చేసి ఏకైక యజమానిగా మారింది. మే 2007లో, బ్లాక్‌స్టోన్ గ్రూప్ ది టుస్సాడ్స్ గ్రూప్‌ను కొనుగోలు చేసింది, ఇది అప్పటి ఐ యజమాని, టుస్సాడ్స్ బ్లాక్‌స్టోన్ మెర్లిన్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్స్‌తో విలీనం చేయబడింది. బ్రిటిష్ ఎయిర్‌వేస్ తన బ్రాండ్ అసోసియేషన్‌ను కొనసాగించింది. కానీ 2008 ప్రారంభం నుండి బ్రిటిష్ ఎయిర్‌వేస్ పేరు లోగో నుండి తొలగించబడింది. ఆగస్టు 12, 2009న, లండన్ ఐ మరొక బ్రాండ్‌ను చూసింది, ఈసారి దీనిని “ది మెర్లిన్ ఎంటర్‌టైన్‌మెంట్స్ లండన్ ఐ” అని పిలుస్తారు.  కోకా-కోలా జనవరి 2015 నుండి లండన్ ఐని స్పాన్సర్ చేయడం ప్రారంభించింది. స్పాన్సర్‌షిప్ ప్రకటించిన రోజున లండన్ ఐ ఎరుపు రంగులో వెలిగిందట. ఫిబ్రవరి 2020లో, lastminute.com కోకా-కోలా స్థానంలో స్పాన్సర్‌గా వచ్చింది. గ్రామీ అవార్డు గెలుచుకున్న గాయని మేఘన్ ట్రైనర్ లండన్ ఐని చూసే పడవలో లాంచ్ పార్టీలో ప్రదర్శన ఇచ్చింది. మార్చి 2020లో, COVID-19 మహమ్మారి సమయంలో రూపొందించిన ‘క్లాప్ ఫర్ అవర్ కేరర్స్’ ప్రచారంలో భాగంగా జాతీయ ఆరోగ్య సేవకు మద్దతుగా ప్రతి గురువారం రాత్రి 8 గంటలకు చక్రం నీలం రంగులో వెలిగించబడింది. 

అద్దె వివాదంపై న్యాయ సమీక్ష తర్వాత ఫిబ్రవరి 8, 2006న సౌత్ బ్యాంక్ సెంటర్ మరియు బ్రిటిష్ ఎయిర్‌వేస్ లండన్ ఐ 25 సంవత్సరాల లీజుకు అంగీకరించాయి. లీజు ఒప్పందం ప్రకారం, ప్రభుత్వ నిధులతో కూడిన స్వచ్ఛంద సంస్థ అయిన సౌత్ బ్యాంక్ సెంటర్, దీని నుండి సంవత్సరానికి కనీసం £500,000 పొందుతుంది. బ్రిటిష్ ఎయిర్‌వేస్ మరియు మార్క్స్ బార్‌ఫీల్డ్ ఇన్ ది ఐ యొక్క మొత్తం మూడింట ఒక వంతు ప్రయోజనాలను అలాగే BAకి చెల్లించాల్సిన రుణాన్ని కూడా టుస్సాడ్స్ స్వాధీనం చేసుకున్నట్లు ప్రకటించింది. ఈ ఒప్పందాలు టుస్సాడ్స్‌కు 100% యాజమాన్యాన్ని ఇచ్చాయి మరియు బ్రిటిష్ ఎయిర్‌వేస్ నుండి ఐ నిర్మాణ రుణం నుండి రుణాన్ని పరిష్కరించాయి, ఇది 2005 మధ్య నాటికి £150 మిలియన్లకు పైగా ఉంది. సంవత్సరానికి 25% వడ్డీ రేటును వసూలు చేస్తోంది. 

 2007 ప్రిట్జ్‌కర్ ఆర్కిటెక్చర్ బహుమతి విజేత సర్ రిచర్డ్ రోజర్స్, ఈ ప్రాజెక్ట్ గురించి ఒక పుస్తకంలో లండన్ ఐ గురించి ఇలా రాశారు: 

ఐఫిల్ టవర్ పారిస్‌కు అందాన్ని, పైనుంచి సిటీ అంతటిని చూసే గొప్ప అనుభూతిని కలిగించి, పారిస్ సామాన్య ప్రజలకు ఒక అమూల్యమైన చిహ్నాన్ని బహుమతిగా ఇచ్చినట్లే,   నగరం పైకి ఎక్కి వీల్ లో తిరిగి క్రిందికి చూసేలా చేయడం ద్వారా ది మిలీనియమ్ ఐ, లండన్‌ ప్రజలకు ఎంతో ఆనందాన్ని కలిగించింది.పేదా గొప్ప తారతమ్యం లేకుండా అందరూ దాని అందాన్ని అనుభవించే లాగా చేసింది. ఇది ప్రజలకు అందుబాటులో ఉండి, లండన్ నడిబొడ్డున ప్రముఖ స్థానంలో ఉంది.  

మొత్తంమీద ఆ వీల్ మీద తిరిగటం, పైనుంచి లండన్ నగరం, థేమ్స్ నది అందాలు వీక్షించటం గొప్ప అనుభూతిగా అనిపించింది. అప్పటికే చీకటి పడటం ప్రారంభ అయింది. బస్సు హోటల్ వేపు బయలు దేరింది. ఆరోజు లండన్లో ఆఖరి రోజు మూలానా హోటల్  వాళ్ళు డిన్నర్ అరేంజ్ చేసారని, వెళ్ళగానే ఫ్రెష్ అయి ఎనిమిది కల్లా డిన్నర్ హాల్ కి రావాలని వైదేహి బస్సులో అనౌన్స్ చేసింది. చాలా వరకు అలసి పోయినట్లుగా అనిపించింది. ఏడుగంటల కల్లా హోటల్ చేరి పోయాము. బస్సు దిగగానే రూంలో కెళ్ళి కాస్త రిలాక్స్ అయి. డిన్నర్ టైమ్ కి కిందికి వెళ్ళాము. అప్పటికి ఎవరితోనూ అంత చనువు ఏర్పడలేదు. పూనా నుంచి వచ్చిన తల్లి జూలీ, కూతురు జ్యోతితో నిన్న రాత్రి డిన్నర్ లో పరిచయం ఏర్పడింది కదా. వాళ్ళతోనే కూచుని డిన్నర్ చేసాము. కొత్తగూడెం నుంచి వచ్చిన తెలుగు కుటుంబం కూడా బాగా మాట్లాడారు. ఇండియన్ ఫుడ్ ఏర్పాటు చేసారు కాని అంతగా రుచించలేదు. తొమ్మిది వరకు అందరితో మాట్లాడుతూ మరునాటి ప్రయాణం గురించి వైదేహి  చెబుతున్న వివరాలు విన్నాము. వెళ్ళగానే లగేజ్ సర్దుకుని పడుకోమని పొద్దుటే ఎనిమిది కల్లా బస్సులో ఉండాలని చెప్పింది. లండన్ నుంచి బస్సులో బయలు దేరి బార్డర్ కి చేరితే అక్కడ్నుంచి డోవర్ లో ఫ్రాన్స్ వెళ్ళాలి. ఇక్కడనుంచి బార్డర్ చేరటానికి 178 కిలోమీటర్స్ ప్రయాణంచేయాలి. దాదాపు మూడు గంటలు పడుతుందట. పన్నెండింటి డోవర్ కి టికెట్స్ తీసుకున్నాం, డిలే ఐతే మిస్ అవుతామని. అందరూ పంక్చువాలిటీ పాటించాలని చెప్పింది.  లగేజ్ ఎప్పటికప్పుడు రెడీగానే ఉంచుకోవటం మూలాన పెద్దగా కష్టపడలేదు. రేపు వేసుకోవలసిన బట్టలు బయట పెట్టుకుని బాగ్స్ మూడు క్లోజ్ చేసుకున్నాము. మా ఇద్దరి బాక్ బాగ్స్ లో అవసరమైనవి ఎలాగూ ఉన్నాయి. అక్షర్ కి ఫోన్ చేసి మాతో గడిపినందుకు, మాకోసం చాలా ఖర్చు చేసినందుకు థాంక్స్ చెప్పాము. అక్షర్ ఫ్రెండ్ అవినాశ్ కూడా మాట్లాడాడు. ‘నానమ్మ, నేనుదా చాలా మిస్ అవుతున్నాను. ఈ రోజు కాలేజికి వెళ్ళటం వల్ల నిన్ను చూసేదానికి రాకపోతిని. చాలా బాధగా అనిపిస్తా ఉంది. మాకు ఎన్నో మంచి విషయాలు మా అమ్మ వాళ్ళు సెప్పినట్టుగా చెప్తిరి. నా మనసులో మా దేవుడు కృష్ణుడు, మా అమ్మ నాన్న తరువాత మీరే ఉన్నారు. నాకు మిమ్మల్నిదా పరిచయం చేసినందుకు అక్కి అన్నకు మీకు చాలా థాంక్స్ చెప్తుంటుని. మల్లీ ఇండియా వచ్చినపుడు మిమ్మల్ని తప్పకుండా కలుస్తాను.’ అంటూ మాట్లాడాడు. ఇంటికి ఉజ్వలకి ఫోన్ చేసి మాట్లాడి అంతా బాగానే ఉందని. హెల్త్ బాగుందని ఆరోజు జరిగిన విశేషాలు చెప్పి, ఫోటోలు ఫార్వర్డ్ చేసి పడుకున్నాము. 

మరునాటి సంగతులు మరో వారం.